home

nieuws

de buurt

verhalenbank

verderklikken

contact

1 - VAN BISSCHOPPELIJKE NORMAALSCHOOL TOT OPVANGCENTRUM VOOR ASIELZOEKERS

De neoclassicistische gevel van de vroegere Bisschoppelijke Normaalschool, waar momenteel het Opvangcentrum voor Asielzoekers van het Rode Kruis-Vlaanderen is gevestigd, bepaalt voor een groot deel het uitzicht van de Kasteelstraat.

Bewoner Westerbuurt:
"Ik kan niet zeggen dat de normaalschool overdreven streng was, maar wel gedisciplineerd. Bij ons zei de schoolmeester: "Zo is het en zo zal het zijn". En we legden ons daar gewoon bij neer. Deze periode is nu wel volledig voorbij."

Victoria Omyinah, Opvangcentrum voor Asielzoekers, Kasteelstraat:
"Toen ik hier aankwam, observeerde ik dingen en werd ik kwaad. Hoe mensen hier met dingen omgingen, dat choqueerde me. De manier waarop het werk in de keuken gebeurde, stond me niet aan. In december werd de keuken vernieuwd en ik dacht: "Of men het leuk vindt of niet, ik ga me hiervoor inzetten". De mensen zien dat ik het met hart en ziel doe."

 

DE WESTERBUURT VERTELT - AUDIOFRAGMENTEN

1. Oud-student Cyriel Van Poucke haalt herinneringen op aan zijn onderwijzersopleiding in de Normaalschool.

2. Mia Vereecken uit de Westerlaan spreekt vol lof over het lerarenkorps van de oefenschool.

3. Een bewoner van de Westerbuurt vertelt een straf verhaal uit zijn laatste jaren als leerling in de oefenschool.

4. André De Beleyr uit de Aerschotstraat kent nog een grappig spotversje over directeur De Meerleer, bijgenaamd 'De Peer'.

5. Rudi Carmeliet uit de Aerschotstraat weet dat de Congregatie der Gehuwden vergaderde in de normaalschool.

6. Een bewoner van de Westerbuurt herinnert zich levendig de bunkers op de speelplaats van de normaalschool.

7. Asielzoekster Victoria Omyinah is fier over haar werk in de keuken van het Opvangcentrum. Zij is geïnterviewd in het Engels.

Kweekschool voor onderwijzers

De geschiedenis van de Bisschoppelijke Normaalschool start in 1839 in de Ankerstraat, waar de vooruitstrevende Mgr. Delebecque, bisschop van Gent, het Institut Saint-Joseph sticht. De school telt drie afdelingen: een Bisschoppelijke Kweek- of Normale School, een Fransche School met pensionaat en externaat en een Model- of Oefenschool. Met de oprichting van vrije normaalscholen, meestal in steden waar ook een seminarie gevestigd is, voorziet de katholieke kerk in de vorming van godvruchtige onderwijzers. Vanwege de specificiteit van de opleiding beslist de nieuwe Gentse bisschop Mgr. Bracq in 1868 dat de Bisschoppelijke Normaalschool moet losgekoppeld worden van het Sint-Jozefinstituut. Hij laat een nieuwe school bouwen, aan de rand van de stad', in de pas aangelegde Kasteelstraat.

De eerstesteenlegging vindt plaats eind 1871. Op 13 oktober 1873 start het nieuwe schooljaar met 103 leerlingen. De daaropvolgende jaren worden gronden bijgekocht en de gebouwen verder uitgebreid. De eerste kapel wordt ingezegend in 1875. Na moeilijke jaren ten gevolge van de schoolstrijd (1878-1884) breidt de Normaalschool verder uit. Om zoveel mogelijk in eigen behoeften te voorzien worden aanpalende gronden bijgekocht om een groentetuin en boomgaard aan te leggen en een koeienstal te bouwen. De school krijgt een oefenschool, een gymnastiekzaal, een lokaal voor tekenen en handenarbeid, een muziekzaal. Een deel van de speelplaats wordt geplaveid.

In 1892 volgt Amaat Joos Isidoor De Sitter op als directeur. Joos bouwt verder aan de verbetering van de schoolinfrastructuur: ziekenkamers, klaslokalen, bibliotheek voor de leraars. De nieuwe kapel, in 1911 gebouwd in neogotische stijl, wordt in mei 1912 plechtig geconsacreerd door mgr. Stillemans. De oude kapel op het gelijkvloers wordt omgevormd tot klaslokalen. Nieuwe slaapzalen op de eerste verdieping moeten het stijgend aantal internen opvangen.

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog is de Normaalschool in volle bloei. De schooljaren in oorlogstijd verlopen nogal onregelmatig. Op 9 september 1918 geeft de Ortskommandant het bevel de Normaalschool onmiddellijk te ontruimen. De school wordt een Kriegslazaret. Op 25 oktober zijn er 608 gewonden opgenomen.

Visitekaartje

Op 2 januari 1919 keren de leerlingen terug. Twee huizen in de Dalstraat, waar zich nu een uitgang bevindt, worden in 1921 aangekocht. In 1923 krijgt de school een nieuwe feestzaal. In 1937 wordt het buitengoed Den Hoogen Kouter aangekocht als speelterrein voor de internen.

Vanaf 1937 vormt de wintertuin het visitekaartje van de school. "Vandaag, 29 juli, is men begonnen met het overdekken van den 'binnenhof'. Dit geschied 1) om de bezoekers (van de internen) plaats te geven, 2) tot verfraaiing van de ingang". In deze fraaie ruimte maken de leerlingen, bij hun inschrijving, voor het eerst kennis met de school en nemen er afscheid bij hun diploma-uitreiking. Vanaf het schooljaar 1936-1937 worden geen externen meer aanvaard. Ter gelegenheid van het eeuwfeest in 1939 wijdt mgr. Coppieters de nieuwe oefenschool in.

Bij de inval van de Duitsers op 10 mei 1940 wordt de school in beslag genomen als militair hospitaal. Wanneer bommen op 17 mei de Gasmeterstraat en Molendreef treffen, deelt ook de Normaalschool in de brokken. In 1943 nemen de Duitsers de oefenschool in beslag. Op de speelplaats wordt een bunker gebouwd. Die wordt pas in 1947 afgebroken.

Expansie en fusie

Door de oprichting van het regentaat in 1950 en van een humaniora-afdeling in 1956 komt er een nieuwe periode van expansie. Op de plaats van de oude kostersschool komt een nieuwe regentenschool, die op 26 mei 1957 wordt ingezegend. Uitbreidingswerkzaamheden aan de bestaande gebouwen moeten de nood aan extra kamers opvangen. Ook de oefenschool kent een explosie zodat ook daar uitbreiding nodig is. In 1968 start de oefenschool met een afdeling in de Watermolenwijk. In datzelfde jaar opent de Normaalschool in de Kasteelstraat een nieuwbouw voor jongens van het bijzonder lager onderwijs.

Op 1 september 1987 worden de onderwijzers- en regentenopleiding van de Normaalschool en de Onze-Lieve-Vrouw-Presentatie gefusioneerd. De oude Bisschoppelijke Normaalschool houdt na 143 jaar op te bestaan. De lagere oefenschool Sint-Franciscus blijft zelfstandig tot ze in 1997 een fusie aangaat met de lagere school Onze-Lieve-Vrouw-Presentatie. De humaniora krijgt een nieuwe naam: Humaniora Sint-Franciscus, later het Sint-Franciscuscollege, dat in 1992 wordt gefusioneerd met het Sint-Jozef-Klein-Seminarie. Op 30 juni 1999 gaan de deuren van de Normaalschool definitief dicht.

Opvang voor asielzoekers

Het Opvangcentrum voor Asielzoekers van het Rode Kruis-Vlaanderen in de Kasteelstraat te Sint-Niklaas bestaat vijf jaar. Het biedt plaats aan 187 asielzoekers, onder wie achttien niet-begeleide minderjarigen (d.w.z. die zonder ouders of voogd in België toegekomen zijn). Onder de bewoners zijn ook veel families. Een groot aantal van deze bewoners is minderjarig, en daarom leerplichtig. Gemiddeld verblijven er 25 verschillende nationaliteiten in het Opvangcentrum.

Asielzoekers zijn personen die bij de dienst Vreemdelingenzaken in Brussel een asielaanvraag hebben ingediend. Het Rode Kruis organiseert op verzoek van de federale overheid sinds 1989 een deel van de opvang van asielzoekers. Aangezien hun situatie tijdelijk is - de meerderheid van de asielzoekers ( tot 85%) moet het grondgebied terug verlaten, omdat hun vluchtverhaal niet binnen de conventie van Genève valt -, werkt het Opvangcentrum niet aan een echte integratie. In de eerste plaats voorziet zij in de basisbehoeften zoals onderdak, maaltijden en veiligheid. Het Rode Kruis zorgt ook voor de inrichting en de huur van de opvangcentra.

In het Opvangcentrum aan de Kasteelstraat krijgen de asielzoekers een kamer toegewezen. Alleenstaanden hebben een enkele kamer, families een familiekamer waar zij samen verblijven. Alle maaltijden kunnen in het Opvangcentrum genomen worden. Ook voor dringende medische hulpverlening kunnen de bewoners in het Opvangcentrum zelf terecht. Informatie over de asielprocedure wordt in het centrum verstrekt maar de asielzoekers zijn zelf verantwoordelijk voor de opvolging ervan. Alle minderjarigen die in het Opvangcentrum verblijven, volgen onderwijs in verschillende Sint-Niklase scholen.

CATALOGUS REPRODUCTIES

1. Luchtopname Westerbuurt, met rechts in beeld het gebouwencomplex van de vroegere Bisschoppelijke Normaalschool; het fabrieksterrein van Scheerders Van Kerchove en de spoorlijn tekenen zich duidelijk af, 2005, Foto Coolens & Deleuil - Wilrijk.

2. Biljarten in Opvangcentrum aan Kasteelstraat, foto Sieglinde Wuyts, 2003, Verzameling Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis-Vlaanderen - Sint-Niklaas.

3. Volleybal op speelplaats van Opvangcentrum aan Kasteelstraat, foto Sieglinde Wuyts, 2003, Verzameling Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis-Vlaanderen - Sint-Niklaas.

4. Kaarters in wintertuin van Opvangcentrum aan Kasteelstraat, foto Sieglinde Wuyts, 2003, Verzameling Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis-Vlaanderen - Sint-Niklaas.

5. Leslokaal in Opvangcentrum aan Kasteelstraat, foto Sieglinde Wuyts, 2003, Verzameling Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis-Vlaanderen - Sint-Niklaas.

6. Tafelgenoten in refter Opvangcentrum aan Kasteelstraat, foto Sieglinde Wuyts, 2003, Verzameling Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis-Vlaanderen - Sint-Niklaas.

7. Familiekamer in Opvangcentrum aan Kasteelstraat, foto Sieglinde Wuyts, 2003, Verzameling Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis-Vlaanderen - Sint-Niklaas.

8. Gravure nieuwbouw Bisschoppelijke Normaalschool in nieuw aangelegde Kasteelstraat, afgebeeld in prospectus, eind negentiende eeuw, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

9. Leerlingen op speelplaats Bisschoppelijke Normaalschool, prentkaart, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

10. Leerlingen oefenschool Bisschoppelijke Normaalschool, ca. 1920, Archief Onze-Lieve-Vrouwparochie - Sint-Niklaas.

11. Leerlingen en leerkrachten zondagsschool Bisschoppelijke Normaalschool, ca. 1920, Archief Onze-Lieve-Vrouwparochie - Sint-Niklaas.

12. Afgestudeerde onderwijzers Bisschoppelijke Normaalschool, ca. 1920, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

13. Binnenzicht vroegere kapel Bisschoppelijke Normaalschool, momenteel ontspanningsruimte van Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis, foto Stefaan Van Hul, 2006, Stadsarchief Sint-Niklaas.

14. Binnenzicht vroegere kapel Bisschoppelijke Normaalschool, prentkaart, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

15. Zicht op vroegere speelplaats Bisschoppelijke Normaalschool, prentkaart, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

16. Zicht op huidige binnenplaats Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis, foto Stefaan Van Hul, 2006, Stadsarchief Sint-Niklaas.

17. Broeders op wandel in tuin Bisschoppelijke Normaalschool, prentkaart, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

18. Zicht op gedeelte van vroegere tuin Bisschoppelijke Normaalschool, momenteel behorend tot fabriek De Poorter in Rolliersstraat, foto Stefaan Van Hul, 2006, Stadsarchief Sint-Niklaas.
19. Huidige eetzaal Opvangcentrum voor Asielzoekers Rode Kruis, foto Stefaan Van Hul, 2006, Stadsarchief Sint-Niklaas.

20. Vroegere refter Bisschoppelijke Normaalschool, prentkaart, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

>>