home

nieuws

de buurt

verhalenbank

verderklikken

contact

3 - SCHEERDERS VAN KERCHOVE (SVK)

Simonne Steeman, voormalig bewoonster conciërgerie Scheerders Van Kerchove:
"Je moest een eindje 't fabriek op gaan. Daar was onze woonst. Je kon het van buitenaf niet zien. We hadden daar vier slaapkamers, voldoende ruimte, maar het zat wat weggeborgen tussen de andere gebouwen die er toen stonden. Er waren daar bureaus en naast ons was de drukkerij, een grote drukkerij was dat. Het bakken van de gevelsteen, dat was ook naast ons. Vroeger had je er ook het bakken van vazen en postuurkes."

Bewoonster Westerbuurt:
"Ze hadden hier veel paarden. In die tijd werd de steen vervoerd met een driewielkar. Ze werden er zo ingesmeten, van die volle bakstenen. De gasten als ze wat vonden, smeten ze dat over de halve deur van de paardenstal. De beesten waren bang en trokken zich dan los. Vaak stak er een paard met zijn kop boven de deur. Mijn ma had daar veel schrik van. In de oorlog is er zo eens een paard gaan stormen, met een poort aan zijn poot, rond de put."

Willy Robbrecht, Aerschotstraat:
"Scheerders had een zijspoor. Als de goederenwagons toekwamen, werden die gerangeerd. Dat waren er allemaal met stalen bollen, daar zat cement in. Die kwamen hier opzij van de talud gereden en binnengetrokken naar Scheerders. Als er veel werk was, waren er veertien bollekes, als er weinig werk was, waren dat er acht à negen. Dat konden we zien en we zeiden: "Er zullen er weer veel moeten doppen, want er zijn er maar 8".

 

DE WESTERBUURT VERTELT - AUDIOFRAGMENTEN

1. Simonne Steeman woonde in de conciërgerie van Scheerders Van Kerchove. Zij kreeg er met instemming van de nachtwaker bezoek van haar vriend en latere echtgenoot Roger Pieters.

2. Een bewoonster van de Westerbuurt is nog steeds onder de indruk van de onverwachte aanwezigheid van psychiatrische patiënten in de loodsen van Scheerders.

3. Greta Van Gasse uit de Rolliersstraat werkte op de drukkerij van Scheerders. Zij werd door de buurtbewoners 'de klok' genoemd.

4. Willy Robbrecht uit de Aerschotstraat heeft het reilen en zeilen in het rangeerstation van Scheerders goed geobserveerd.

5. Lutgart Van den Broeck, voormalig bewoonster van de Kasteelstraat, ging met het 'Kamieleke' naar Waasmunster.

6. Willy Van Moerzeke, vroeger bewoner van de Rolliersstraat, maakte met zijn kameraden een illegale doorgang over de spoorweg.

7. Een ontsnapte meikever kon een hele klas in rep en roer zetten. Zo vertelt een bewoner van de Westerbuurt.

8. Een bewoner van de Westerbuurt heeft de teloorgang en afbraak van de Westerstatie meegemaakt.

SCHEERDERS & CIE

Op 8 augustus 1905 richt Léon Scheerders samen met zijn vrouw Camilla Van Kerchove de vennootschap Pannen- en Steenbakkerij van Sint-Nicolaas op. In 1906 installeert de steenbakkerij als een van de eersten in België een ringoven van het type Hoffmann. Een jaar later opent de cementtegelfabriek haar deuren. De nieuwe firmanaam luidt L. Scheerders & Cie. De exploitatie van de eerste kleiput gebeurt aanvankelijk nog met de spade maar vanaf 1912 wordt de ontginning in grote mate gemechaniseerd. In 1922 begint de productie van vezelcementmaterialen.

De in 1924 gestarte drukafdeling groeit uit tot een volwaardige boekdrukkerij en -binderij. De firmanaam wijzigt in 1928 nogmaals in Naamloze Vennootschap Scheerders van Kerchove's Vereenigde Fabrieken (SVK). Marmermozaïek en kunststeen doen hun intrede omstreeks 1933. De gevelsteenproductie start in 1939.

In 1947 wordt de afdeling Decora geopend. De afdeling Distributie die zich toelegt op de verkoop van aanvullende materialen, ontstaat in de jaren 1970. De laatste decennia van de twintigste eeuw worden gekenmerkt door de automatisering van productielijnen en de invoering van computergestuurde technologie.

Vandaag beslaat SVK 140 hectare bedrijfsterrein, met een aaneenschakeling van gebouwen uit verschillende perioden en in diverse bouwstijlen. Van de oorspronkelijke stoomsteenbakkerij zijn weinig sporen bewaard. De droogloodsen met houten skelet en rieten wanden zijn circa 1980 afgebroken. Op de hoek van de Aerschotstraat en het Westerplein staat het hoekhuis - het kasteeltje - van het echtpaar Scheerders-Van Kerchove nog als een opvallende getuige. Het is in 1928 gebouwd naar een ontwerp van architect August D'Hooge.

DE WESTERSTATIE

De bouw van een nieuw station in 1876 voor de spoorlijn van Sint-Niklaas-West naar Dendermonde, bepaalt grotendeels de ontwikkeling van de Westerbuurt. De stationsgebouwen voor reizigers en goederen worden ingeplant aan het pas aangelegde Westerplein. Al in september 1875 neemt een private spoorwegmaatschappij een eerste traject van de spoorlijn tot in Hamme in gebruik.

De vraag naar gronden in de omgeving van de Westerstatie is groot. De Aerschotstraat, de Kasteelstraat, de Westerlaan en Westerstraat, en later de Rolliersstraat worden aangelegd en bebouwd met vooral arbeiderswoningen. Voor de steenbakkerij Scheerders Van Kerchove is de ligging aan de spoorweg een belangrijke troef. Grondstoffen worden via zijsporen rechtstreeks op het fabrieksterrein gevoerd en afgewerkte producten kunnen per spoor geleverd worden.

De Westerstatie drukt ook een stempel op het bewonersprofiel in de buurt: in 1920 wonen een stationsoverste, enkele spoorwegarbeiders, een voermansbaas en voermansgasten aan het Westerplein. De stationsomgeving telt in 1920 ook vier herbergiersters tussen de huisnummers 1 en 18. Ook het Hôtel de la Station op de hoek met de Westerlaan bepaalt lange tijd het uitzicht van de buurt. De Westerstatie, een kopstation dat geen verbinding had met het Sint-Niklase hoofdstation, wordt later door de NMBS overgenomen. Eind jaren 1960 vallen de spooractiviteiten stil.

CATALOGUS REPRODUCTIES

47. Luchtfoto fabrieksterrein Scheerders Van Kerchove palend aan Aerschotstraat, Dalstraat en spoorweg, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

48. Portret Camilla Van Kerchove, echtgenote van Léon Scheerders, ca. 1905, Brochure 'Scheerders Van Kerchove 1905-1955'.

49. Portret Léon Scheerders, ca. 1905, Brochure 'Scheerders Van Kerchove 1905-1955'.

50. Briefhoofd 'Pannen & Steenbakkerijen van St-Niklaas. Leon Scheerders-Van Kerchove', 2 februari 1925, Stadsarchief Sint-Niklaas.

51. Briefhoofd rekening 'Naamlooze Vennootschap Scheerders-Van Kerchove's Vereenigde Fabrieken St Nicolaas-Waas', 14 november 1936, Stadsarchief Sint-Niklaas.

52. Eerste vrachtwagen door Scheerders Van Kerchove in gebruik genomen, begin twintigste eeuw, Archief Scheerders Van Kerchove - Sint-Niklaas.

53. Vervoer met paarden in steenbakkerij Scheerders Van Kerchove, begin twintigste eeuw, Archief Scheerders Van Kerchove - Sint-Niklaas.

54. Werkplaats vezelcementfabriek Scheerders Van Kerchove, jaren 1920, Archief Scheerders Van Kerchove - Sint-Niklaas.

55. Schoonmaken oven Scheerders Van Kerchove, jaren 1940, Stadsarchief Sint-Niklaas.

56. Productie bouwmaterialen bij Scheerders Van Kerchove, jaren 1960, Stadsarchief Sint-Niklaas.

57. Personeel drukkerij Scheerders Van Kerchove, Verzameling Greta Van Gasse - Sint-Niklaas.

58. Opslagruimte golfplaten Scheerders Van Kerchove, jaren 1960, Stadsarchief Sint-Niklaas.

59. Zicht op stapelplaatsen bouwmaterialen Scheerders Van Kerchove, jaren 1960, Stadsarchief Sint-Niklaas.

60. Zicht op Westerplein, prentkaart, ca. 1920, Stadsarchief Sint-Niklaas.

61. Dienstregeling treinen vanuit Sint-Niklaas-West, 18 juni 1905, Bibliotheca Wasiana - Sint-Niklaas.

62. Perron kopstation Sint-Niklaas-West, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

63. Stationsgebouw Sint-Niklaas-West, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

>>