home

nieuws

de buurt

verhalenbank

verderklikken

contact

2 - DE WESTERBUURT

Yvonne De Meyer, Nieuwstraat:
"Het Steenhof, dat was een hofke hier achter de hoek. Daar woonden allemaal mensen, soms met zes of zeven kinderen, in één plaats en een zolder. Kunt ge u dat voorstellen? Daar waren veel cliënten van mij bij. Er stonden daar wel een stuk of twaalf huisjes. Op een bepaald moment kregen die mensen van de stad een nieuw gebouwd huis aangeboden op Driegaaien. Ik heb nog nooit iemand zo zien schreien als die vrouw met haar zes kinderen die in dat nieuw huis mocht gaan wonen, omdat ze van het Steenhof weg moest. Zo hingen de mensen daar aan mekaar."

Jef D'Haen, Rolliersstraat:
"Er waren dertien cafés hier 't blokske rond. Er waren wel mensen die er alleen naar toe gingen, maar dan was het van:"Ha, wie we daar hebben". En daar dronk je er twee en daar nog enen bij. Tegen dat men naar huis ging, 't buikske goed vol… Er waren er veel die zongen. Vroeger had men meer dronkaards dan nu. Dat was de mensen hun ontspanning: ze gingen gaan kaarten of pieren."

 

DE WESTERBUURT VERTELT - AUDIOFRAGMENTEN

1. Willy Van Moerzeke, vroeger bewoner van de Rolliersstraat, beschrijft de Westerbuurt.

2. Coiffeuse Yvonne De Meyer uit de Nieuwstraat situeert het Steenhof in de Dalstraat.

3. Een bewoonster van de Westerbuurt heeft de tijd van de verlichting met gaslantaarns nog meegemaakt.

4. Jef D'haen uit de Rolliersstraat schetst het drukke caféleven van vroeger.

5. Willy Robbrecht uit de Aerschotstraat vertelt hoe het er in zijn café aan toe ging.

6. Greta Van Gasse uit de Rolliersstraat heeft nog altijd plezier als zij aan politieagent 'Bierballeke' denkt.

7. Willy Van Moerzeke, vroeger bewoner van de Rolliersstraat, herbeleeft de historie van een op hol geslagen paard.

8. Een bewoner van de Westerbuurt spreekt vol gloed over het staalplooien in de stovenfabriek van Belpaire.

Kasteelstraat

De straat dankt haar naam aan het vroegere kasteel Van der Aa. De gronden en het kasteel worden in 1871 aangekocht door de Bank van Waas. Het kasteeldomein heeft twee uitgangen, een langs de Daelstraat, welke thans eene beplante dreef is en een langs de Plaisantstraet, omtrent den yzerenweg van het Land van Waes. Byna al de huizen naest dien uitgang zijn insgelijks door de Bank van Waes aangekocht. Het plan der bank is van eene straet te maken in de dreef, loopende van aen de Daelstraat naer de Plaisantstraet en al de gronden in afzonderlijke deelen te verkoopen, zo meldt De Klok van het Land van Waas op 23 juli 1871. Een van de eerste gebouwen in de nieuw aangelegde Kasteelstraat is de Bisschoppelijke Normaalschool. Het kasteel zelf staat achteraan op het domein, waar zich nu de Westerlaan bevindt. Delen van het kasteel worden later verbouwd tot woningen. Een gevelrij in de Westerlaan vertoont hiervan nog sporen.

Westerstraat-Westerplein-Westerlaan

In 1876 wordt de oostelijk zwenkende verbinding van de Kasteelstraat met de Plezantstraat westwaarts doorgetrokken tot het Westerplein. De aldus ontstane weg krijgt de naam Nieuwe Statiestraat en wordt in 1879 omgedoopt tot Westerstraat. Door de aanleg van de spoorlijn naar Dendermonde in 1876 ontstaat een nieuw stationsplein dat verschillende benamingen heeft: de Nieuwe Statie, het Westerstatieplein, de Westerplaats, de Dendermondse Statie, later officieel Westerplein. Op initiatief van de Bank van Waas, die de gronden tot aan de Plezantstraat in bezit heeft, komt er nog een nieuwe straat tot stand: de Westerlaan, voorheen een dreef die naar de Plezante Molen leidt. Deze straat wordt 'laan' genoemd om een onderscheid te maken met de reeds bestaande Westerstraat.

Rolliersstraat

De straat wordt in 1906 zo genoemd naar Benedict Rolliers (Sint-Niklaas, 1798 - Sint-Joost-ten-Node, 1877). Deze wagenmakerszoon treedt in 1830 als onderluitenant toe tot het Gentse brandweerkorps, dat op dat ogenblik ook politionele macht heeft. Voor zijn belangrijk aandeel in het neerslaan van een orangistische rebellie in Gent op 2 februari 1831 is Rolliers onderscheiden met een eregraad in het Belgische leger. Het straatbeeld van de Rolliersstraat blijft lange tijd ongewijzigd: een lange rij aaneengesloten arbeiderswoningen.

Kroonmolenstraat, vroegere Molendreef

Op een heuvel tegenover de Hemelaerstraat staat van 1615 tot omstreeks 1892 de Kroonmolen. De Molendreef loopt van de Nieuwstraat tot aan deze molen. De naam van de molen is afkomstig van de vroegere herberg De Kroon, gelegen op de hoek van de Nieuwstraat en de Molendreef. De stad koopt in 1895 de grond van de molenberg aan van de molenaarsfamilie Heyndrickx. De Molendreef wordt in 1897 opnieuw gekasseid. De straat is onder meer bebouwd met kleine wevershuisjes en een rij pompierswoningen. De buurt wordt op 17 mei 1940 grotendeels verwoest door een Duits bombardement. Na de oorlog worden de huizen op de hoek van de Kroonmolenstraat en de Hemelaerstraat herbouwd.

Aerschotstraat

De straat krijgt deze naam in 1866 naar de adellijke familie van Aarschot, die in 1575 de heerlijkheid van Beveren in bezit neemt. De heerlijkheid Aarschot is, samen met de heerlijkheden Pumbeke en Paddeschoot, een achterleen van de heerlijkheid van Beveren. Deze drie heerlijkheden hebben elk een eigen baljuw maar zijn onder één vierschaar verenigd. Wanneer de Bank van Waas gronden in deze straat koopt, is er nog sprake van de Verbraekensdreef of Potdreef, die naar het Paddeschoothof loopt. De Aerschotstraat wordt pas in 1899 volledig opengesteld.

Dalstraat

Deze straat wordt al in 1545 vermeld als Daelstraat, later ook Holstraat. 'Dal' en 'hol' verwijzen naar laaggelegen plaatsen. Op de kaart van Sanderus van 1641-1644 staat de straat getekend als deel van de strate naer Ghendt.
Aan het einde van de straat, nabij de steengelagen, ligt de Steenbeke, die de naam geeft aan het Steenhof. Dit beluik is toegankelijk via een poort in de Dalstraat. Het bestaat uit een twaalftal woningen met minimale voorzieningen en een gemeenschappelijke waterput. In de jaren 1940 werkt het stadsbestuur een plan uit voor de sloping van deze ongezonde en verkrotte huizen. Op de plaats van het Steenhof staat in het ancien régime de galg van de heerlijkheid van Aarschot.

CATALOGUS REPRODUCTIES

21. Kasteel Vander Aa, dat de naam geeft aan de latere Kasteelstraat, met aanpalende weverij van katoenen en wollen stoffen, briefhoofd, eind negentiende eeuw, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

22. Gevel Bisschoppelijke Normaalschool in Kasteelstraat, prentkaart, Verzameling Raymond Heymans - Sint-Niklaas.

23. Westerstatie, zicht op Westerplein met 'Hôtel de la Station' op hoek Westerlaan, prentkaart, begin twintigste eeuw, Stadsarchief Sint-Niklaas.

24. Huizenrij Westerlaan, met restanten van het vroegere kasteel Vander Aa zichtbaar in de doorlopende kroonlijst en ramen op de bovenste verdieping, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

25. Zicht op Rolliersstraat, ca. 1910, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

26. Kroonmolen in Molendreef, prentkaart, eind negentiende eeuw, Stadsarchief Sint-Niklaas.

27. Zicht op Kroonmolen in Molendreef, schilderij, eind negentiende eeuw, Privéverzameling.

28. Zicht op Hemelaerstraat en Onze-Lieve-Vrouwekerk vanuit Molendreef, schilderij, eind negentiende eeuw, Privéverzameling.

29. Bewoners Steenhof in Dalstraat, 1941, Stadsarchief Sint-Niklaas.

30. Toegang Steenhof in Dalstraat, 1941, Stadsarchief Sint-Niklaas.

31. Binnenkoer Steenhof in Dalstraat, 1941, Stadsarchief Sint-Niklaas.

32. Hoek Aerschotstraat-Dalstraat vóór afbraak woningen, foto Guido Pincé, 2000, Stadsarchief Sint-Niklaas.

33. Voormalige herenwoning in Dalstraat vóór afbraak, foto Guido Pincé, 2000, Stadsarchief Sint-Niklaas.

34. Gevel voormalige brouwerij Stoffyn in Westerstraat, 1998, Verzameling Luc Heymans - Sint-Niklaas.

35. Portret Achilis Vitalis Petrus Stoffyn, kuiper-bierbrouwer in Westerstraat, afgebeeld op rouwprentje, 21 april 1932, Verzameling Luc Heymans - Sint-Niklaas.

36. Tekst rouwprentje Achilis Vitalis Petrus Stoffyn, kuiper-bierbrouwer in Westerstraat, 21 april 1932, Stadsarchief Sint-Niklaas.

37. Personeel constructiewerkplaats De Belie-Soetens in Dalstraat, ca. 1950, Verzameling Rudi Carmeliet - Sint-Niklaas.

38. Briefhoofd metaalfabriek J. Belpaire-De Decker in Kasteelstraat, 8 oktober 1924, Stadsarchief Sint-Niklaas.

39. Briefhoofd orchideeënkwekerij René Behiels in Dalstraat, 17 juli 1937, Stadsarchief Sint-Niklaas.

40. Reclamedrukwerk 'Vereenigde Bakkersbazen' in Rolliersstraat, 15 juli 1909, Archief Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas (KOKW) - Sint-Niklaas.

41. Briefhoofd Alb. Joos-Kurtz, bouwkundige-ondernemer in Kasteelstraat, 15 september 1925, Stadsarchief Sint-Niklaas.

42. Briefhoofd 'Fabrique de bonneterie Victor Ancion & Cie' in Dalstraat, 3 april 1913, Stadsarchief Sint-Niklaas.

43. Briefhoofd 'Mekanische doozenmakerij Lutz Gebroeders' in Aerschotstraat, 28 juli 1926, Stadsarchief Sint-Niklaas.

44. Briefhoofd 'The Gondolas & Hippo-Palace Baudelet' in Aerschotstraat, 12 december 1929, Stadsarchief Sint-Niklaas.

45. Briefhoofd confiserie-chocolaterie A. Vermeulen-Verbeke in Westerstraat, 7 februari 1928, Stadsarchief Sint-Niklaas.

46. Briefhoofd 'Groote garage van St. Nikolaas' in Dalstraat, 31 april 1930 [sic], Stadsarchief Sint-Niklaas.

>>